صلح و سازش در دعاوی کیفری و حقوقی به همراه فرم درخواست سازش و رضایت نامه

1398/03/21

وکیل کیفری_حسن اصفهانی

جهت مشاوره حضوری و یا درخواست وکیل  با شماره های زیر تماس بگیرید
77033457_021
09220583118
پاسخگویی هر روز در ساعات 16 الی 20

 

انواع صلح و سازش در دعاوی کیفری و حقوقی به همراه نمونه فرم درخواست سازش

 

صلح و سازش در دعاوی کیفری به همراه نمونه سازش نامه

 

در این مقاله به موارد و تفاوت انواع سازش در دعاوی کیفری و دعاوی مدنی پرداخته می شود و در ادامه انواع شرایط صلح و سازش با متهم در جرایم قابل گذشت و غیرقابل گذشت، اثر گذشت شاکی در جرایم غیرقابل گذشت قبل و بعد از صدور حکم قطعی و نمونه فرم درخواست سازش در دعوی کیفری و مدنی آورده شده است.

در ابتدا به تعریف جرم می پردازیم کلمه ای رایج که هنوز بسیاری از افراد به مفهوم آن اشراف ندارند.جرم یعنی عملی که ترک یا انجام آن از نظر قانون قابل مجازات باشد و پس از ارتکاب، موجب برهم زدن نظم اجتماعی شود .

جرایم در یک دسته بندی عمده به دو نوع قابل گذشت و غیرقابل گذشت تقسیم می شوند. جرایم قابل گذشت به جرایمی گفته می شود که قانونگذار به لحاظ رعایت مصالح اجتماعی با خانوادگی جنبه خصوصی آنها را بر جنبه عمومی شان برتری داده است و تعقیب آنها موکول به شکایت شاکی است. حتی پس از اعلام شکایت نیز شاکی حق دارد از تعقیب متهم صرف نظر کند. بنابراین با اعلام گذشت او، تعقیب متهم متوقف خواهد شد. جرایمی چون ترک انفاق، فحاشی، افشای سر، تخریب اموال و... از جمله جرايم قابل گذشت به شمار می روند. برعکس، در جرایم غیر قابل گذشت اعلام شکایت یا گذشت شاکی تأثیری در امر تعقیب ندارد و نماینده جامعه (دادستان) مکلف است به محض اطلاع، متهم را تحت تعقیب قرار دهد. البته باید توجه داشت که در جرایم غیر قابل گذشت اعلام رضایت شاکی در اخذ تصمیم نهایی دادگاه درباره متهم، با رعایت شرایطی که به آنها خواهیم پرداخت موثر خواهد بود. از جمله این جرایم عبارتند از: شرب خمر، کلاهبرداری، قتل عمدی، سرقت، مزاحمت تلفنی و ....

وکیل ملکی کیست و چرا باید به یک وکیل متخصص در املاک مراجعه کنیم؟

 

صلح و سازش در جرایم قابل گذشت

در جرایم قابل گذشت یعنی جرایمی که با گذشت شاکی و متضرر از جرم تعقيب، رسیدگی یا اجرای حکم متوقف می شود، گذشت باید به صراحت و بدون هیچ گونه قید و شرطی باشد. بنابراین به گذشت مشروط و معلق در مراجع قضایی ترتیب اثر داده نخواهد شد. برای مثال شخص ( الف ) از شخص (ج) به عنوان فحاشی شکایت می کند ولی با وساطت آشنایان و فامیل ها از شکایت خود صرف نظر می کند. پس در رضایت نامه می نویسد که اگر ( ج ) تعهد کند که دیگر برای او ایجاد مزاحمت نکند و به او ناسزا نگوید ، حاضر است رضایت دهد. به این گونه سازش نامه ها که دارای قید و شرط است در دادسرا یا دادگاه ترتیب اثر داده می شود. زیرا رضایت الف بسته به آن است ک ج متعهد گردد در آینده مرتکب عمل مورد نظر شخص الف نخواهد شد. از این رو اعلام رضایت باید بدون هیچ گونه ابهام و قید و شرط باشد.

 

نمونه فرم رضایت نامه شاکی در جرایم قابل گذشت در امور کیفری

ریاست محترم شعبه...
تاریخ: ....

با سلام احتراما اینجانب..................................................... شاکی پرونده کلاسه ................................................ که تحت عنوان .......................................... فحاشی و...) از آقای / خانم ........................................ شکایت کرده بودم، با توجه به مذاکرات اصلاحی، بدین وسیله به صورت منجز (بدون هیچ قید و شرطی) رضایت خود را اعلام می کنم و هیچ گونه شکایتی از ایشان در امر کیفری ندارم.
امضاء

 

صلح و سازش در دعاوی کیفری به همراه فرم صلح  و سازش
نكته:
در اینجا باید به دو مسئله توجه داشت: یکی آنکه گاهی اوقات پس از اعلام رضایت توسط شاکی و مختومه شدن پرونده، متهم در صدد برمی آید که به عنوان مفترى عليه شاکی اعلام جرم کند. یعنی ادعا می کند که شاکی با سوء نیت، به قصد ضرر رساندن به او و متهم کردن او به عمل مجرمانه از وی شکایت کرده است. به همین دلیل برای جلوگیری از این امر در انتهای سازش نامه ها اضافه می کنند: آقای خانم.............................................. نیز حالیه اعلام می دارد که او نیز از آقای .......................................... شکایتی نداشته و در این پرونده ادعایی نسبت به یکدیگرندارند.) و سپس مفاد سازش نامه به امضای هر دو نفر می رسد.


مسئله دیگر آن است که معمولا شهروندان محترم با تفاوت های موجود بین مسایل کیفری و مدنی کاملا آشنا نیستند و در نتیجه در هنگام تنظیم سازش نامه ها به آنها توجه نمی نمایند. فرض کنیم شخص ( الف ) شیشه اتومبیل شخص ( ج ) را با سنگ شکسته است. پس از تعقیب متهم در دادسرا (ج) اعلام رضایت می کند و می گوید از ( الف ) شکایت کیفری ندارد. در این مورد باید توجه داشت که این اعلام رضایت فقط برای جلوگیری از تعقیب متهم و مجازات اوست و دلالت بر عدم دریافت خسارت از او ندارد یعنی شخص (ج) همچنان در قبال عمل خود مسؤولیت مدنی دارد و شاکی می تواند برای دریافت خسارت، وی را تحت تعقیب قرار دهد. در این گونه موارد چنانچه مقصود شاکی از اعلام رضایت در هر دو جنبه کیفری و مدنی موضوع باشد، یا اینکه شاکی پس از دریافت خسارت، رضایت خود را ( مبنی بر عدم اعمال مجازات کیفری متهم ) اعلام کرده باشد، مراتب باید به طور کامل در متن سازش نامه آورده شود. مثلا: (... و هیچ گونه ادعای کیفری و مدنی از ایشان ندارم.) نکته دیگر آنکه پس از اعلام گذشت، شاکی دیگر نمی تواند از گذشت خود برگردد و دوباره تقاضای تعقیب کند چون پس از اعلام گذشت (در جرایم قابل گذشت)، امر تعقیب ممکن نخواهد بود.

بیشتر بخوانید: جعل سند چیست و راههای مقابله و قوانین و مجازات و تشخیص آن کدام است؟

 

اگر شاکیان متعددی وجود داشته باشد چه می شود؟

هرگاه متضررين از جرم متعدد باشند، تعقیب جزایی با شکایت هر یک از آنها شروع می شود ولی موقوف شدن تعقیب، موکول به گذشت همه کسانی است که شکایت کرده اند. باید توجه داشت که حق گذشت، در صورت فوت شاکی به ورثه او خواهد رسید و در صورت گذشت همگی وراث، تعقیب، رسیدگی یا اجرای مجازات موقوف می شود.

 

صلح و سازش با متهم در جرایم غیرقابل گذشت

بر خلاف دعوی خصوصی که متعلق به زیان دیده از جرم است، دعوی عمومی حق مدعی العموم یا دادستان می باشد. در نتیجه دادستان یا هر مقام قضایی دیگری که عهده دار امر تعقیب است، مكلف می باشد دعوی عمومی را به جریان انداخته و تا رسیدن به نتیجه نهایی آن را پی گیری کند. بنابراین امکان صلح و سازش بین دادسرا و دادگاه با متهم وجود ندارد.

اما در جرایم غیرقابل گذشت که شاکی خصوصی نیز وجود دارد مانند( سرقت کلاهبرداری خیانت در امانت و...) اعلام گذشت شاکی در تخفیف مجازات متهم موثر می باشد این تاثیر در دو حالت متصور است: یکی قبل از صدور حکم قطعی و دیگری پس از صدور حکم قطعی.

 


اثر گذشت شاکی در جرایم غیرقابل گذشت قبل از صدور حکم قطعی
مقصود از حکم قطعی حکمی است که قابل اجرا است (با کمی تسامح می ‌توان این تعریف را پذیرفت ).هرگاه قبل از قطعی شدن حکم، شاکی اعلام رضایت کند به موجب ماده 38 قانون مجازات اسلامی، دادگاه می تواند مجازات متهم را تخفیف دهد یا نوع مجازات را تغییر دهد. برای مثال به جای حبس و پرداخت جزای نقدی محکوم کند.

 

 اثر گذشت در جرایم غیرقابل گذشت بعد از صدور حکم قطعی
فرض کنیم شخصی به اتهام سرقت تحت تعقیب قرار می‌گیرد و پس از رسیدگی به تحمل یک سال حبس محکوم می‌شود. اما پس از گذشت یک ماه از مدت حبس، موفق می شود که رضایت شاکی را جلب نماید. مطابق قانون هرگاه شاکی در این گونه جرایم بعد از قطعی شدن حکم از شکایت خود صرف نظر کند، محکوم می تواند با استناد به رضایت شاکی از دادگاه صادرکننده حکم قطعی (دادگاهی که به موجب حکم آن شخص متحمل مجازات می‌شود که حسب مورد می‌تواند دادگاه بدوی یا دادگاه تجدید نظر استان باشد) درخواست کند که در میزان مجازات او تجدید نظر کند. در این صورت دادگاه مزبور به درخواست محکوم علیه در وقت فوق العاده رسیدگی کرده و مجازات را در صورت اقتضا در حدود قانون تخفیف می دهد.

 

 

نمونه درخواست از دادگاه در صورت رضایت شاکی بعد از صدور حکم قطعی

ریاست محترم دادگاه

با سلام

 احتراما اینجانب................ به موجب حکم قطعی شماره....................... صادره از آن دادگاه محترم به تحمل................... (حبس جزای نقدی شلاق..) محکوم شدم و با توجه به اعلام گذشت شاکی، به استناد ماده 483 قانون آیین دادرسی کیفری تقاضای تخفیف مجازات دارم. قبلا از حمایتی که خواهید فرمود سپاسگزارم.
 امضا

 

 

 سازش در امور مدنی 

برخلاف امور کیفری که از حیث جنبه عمومی سازش بین داستان و متهم قابل تصور نمی باشد در امور مدنی خواهان و خوانده (اصحاب دعوی) در هر مرحله از دادرسی می توانند دعوای خود را از راه سازش خاتمه دهند. سازش بین طرفین یا در دفتر اسناد رسمی واقع شده و  یا در دادگاه تنظیم می‌شود. چنانچه سازش در دفتر اسناد رسمی واقع شده باشد دادگاه موضوع را برای سازش نامه در پرونده قید می‌کند و پس از آن مطابق مقررات اجرای اسناد رسمی این سازش نامه قابلیت اجرایی خواهد داشت.
 اگر سازش در دادگاه واقع شود، موضوع سازش و شرایط آن به ترتیبی که واقع شده توسط دادگاه صورتجلسه می گردد و به امضای قاضی و اصحاب دعوی می‌رسد. اما اگر سازش در خارج از دادگاه و در دفتر اسناد رسمی واقع گردد یا اینکه سازش نامه غیر رسمی باشد( مانند آن یکی از اصحاب دعوا در منزل خود سازش نامه ای را با حضور دو نفر گواه تنظیم کرده باشند) باید در دادگاه حاضر شوند و به صحت و درستی آن اقرار نمایند سپس به مفاد اقرار شان را صورتجلسه کنند و این صورتجلسه توسط قاضی دادگاه و طرفین امضا شود. در صورت عدم حضور طرفین در دادگاه بدون عذر موجه دادگاه بدون توجه به مندرجات سازش نامه نادرستی را ادامه داده و در اصل قضیه تصمیم‌گیری خواهد کرد.
 هر کسی می‌تواند در مورد هر ادعایی به طور کتبی از دادگاه درخواست کند که طرف مقابل او را برای سازش آنجا فراخواند و دادگاه نیز طرف مقابل را برای سازش دعوت می‌کند. بعد از حضور طرفین دادگاه اظهارات هر دو طرف را استماع نموده و سعی در ایجاد سازش می کند. اگر برای قاضی ثابت شود که طرفین به توافق می‌رسند و حاضر به سازش نیستند آنها را برای طرح دعوا ارشاد می کند. در صورت ایجاد سازش بین طرفین دادگاه رسیدگی را پایان داده و گزارش اصلاحی صادر می‌کند. مفاد اساسنامه طبق مقررات تنظیم می شود. نسبت به طرفین و ورثه و قائم مقام قانونی آنها معتبر می باشد و مانند احکام دادگاه ها به مورد اجرا گذاشته خواهد شد.

 

 

برای دریافت مشاوره حقوقی  کلیک کنید

درخواست مشاوره

 

  وکیل ورشکستگی     وکیل ملکی       وکیل خانواده       وکیل کیفری       مشاوره حقوقی آنلاین رایگان        مشاوره حقوقی حضوری